[vc_row][vc_column][vc_column_text uncode_shortcode_id=”845415″]<\/p>\n
Pierwsze dni istnienia Pu\u0142ku to ,,wojna na dwa fronty\u201d \u2013 niepewna sytuacja w stosunkach z Niemcami, kt\u00f3rzy usi\u0142owali rozbraja\u0107 mniejsze oddzia\u0142y Polak\u00f3w, a jednocze\u015bnie pierwsze starcia zbrojne z oddzia\u0142ami sowieckimi podchodz\u0105cymi pod Wilno i zagro\u017cenia ze strony dywersji miejscowych komunist\u00f3w d\u0105\u017c\u0105cych do opanowania miasta. W obronie Wilna u\u0142ani stoczyli sw\u0105 pierwsz\u0105 ci\u0119\u017ck\u0105 walk\u0105 z bolszewikami pod Now\u0105 Wklejk\u0105, wycofuj\u0105c si\u0119 do miasta, kt\u00f3re 5 stycznia 1919 r. Polacy opu\u015bcili, zmuszeni do tego przewag\u0105 wroga.<\/p>\n
Genera\u0142 Wejtko wyje\u017cd\u017caj\u0105c z miasta dosta\u0142 si\u0119 w r\u0119ce Niemc\u00f3w, kt\u00f3rzy zmusili go do podpisania aktu z\u0142o\u017cenia broni przez oddzia\u0142y Samoobrony. Pu\u0142k rotmistrza W\u0142adys\u0142awa D\u0105browskiego rozkazowi si\u0119 nie podporz\u0105dkowa\u0142 i wraz z oddzia\u0142em piechoty, kt\u00f3ry do niego do\u0142\u0105czy\u0142, rozpocz\u0105\u0142 dzia\u0142ania partyzanckie przeciw bolszewikom wyruszaj\u0105c 6 stycznia z Bia\u0142ej Waki do m. Jeziory, gdzie podpisano umow\u0119 o czasowej neutralno\u015bci z Niemcami. Par\u0119 dni p\u00f3\u017aniej, po wyje\u017adzie chorego dow\u00f3dcy do Warszawy, pu\u0142k obj\u0105\u0142 czasowo jego brat rotmistrz Jerzy D\u0105browski.<\/p>\n
Pu\u0142k wraz z piechot\u0105 maszerowa\u0142 na po\u0142udnie staczaj\u0105c potyczki, bior\u0105c je\u0144c\u00f3w i zdobywaj\u0105c bro\u0144. 3 lutego w Pru\u017canach do\u0142\u0105czy\u0142, awansowany do stopnia majora, W\u0142adys\u0142aw D\u0105browski i obj\u0105\u0142 dow\u00f3dztwo ca\u0142ego oddzia\u0142u licz\u0105cego oko\u0142o 600 ludzi. Pu\u0142kiem u\u0142an\u00f3w nadal dowodzi\u0142 Jerzy D\u0105browski zwany przez u\u0142an\u00f3w- z racji swoich wy\u0142upiastych oczu- ,,\u0141upaszka\u201d. W tym czasie zdobyto du\u017ce magazyny sprz\u0119tu wojennego w Linowie i w \u017babi\u0144ce walcz\u0105c z Ukrai\u0144cami. W pobli\u017cu Brze\u015bcia nast\u0105pi\u0142o spotkanie ze szwadronami 2. Pu\u0142ku U\u0142an\u00f3w. Nast\u0119pnie U\u0142ani Wile\u0144scy walczyli z Niemcami o Brze\u015b\u0107.<\/p>\n
<\/p>\n
W marcu 1919 r. Pu\u0142k po reorganizacji i w\u0142\u0105czeniu go do regularnych jednostek Wojska Polskiego otrzyma\u0142 nazw\u0119 ,,Dywizjon Jazdy Wile\u0144skiej\u201d. W tym te\u017c czasie otrzyma\u0142 dwa rosyjskie dzia\u0142a g\u00f3rskie, kt\u00f3re odt\u0105d w zaprz\u0119gach czterokonnych stale towarzyszy\u0142y Pu\u0142kowi, stanowi\u0105c cenne w\u0142asne wsparcie ogniowe w walkach. K\u0142opoty z umundurowaniem, gdy\u017c du\u017cy procent ochotnik\u00f3w nosi\u0142 ubrania cywilne, zosta\u0142y cz\u0119\u015bciowo rozwi\u0105zane w kwietniu, po przys\u0142aniu komplet\u00f3w mundur\u00f3w przez Komitet Obrony Kres\u00f3w.<\/p>\n
U\u0142ani walcz\u0105 w ramach Dywizji Podlaskiej, a nast\u0119pnie Litewsko-Bia\u0142oruskiej genera\u0142a Stanis\u0142awa Szeptyckiego. Pu\u0142k wykonuje zagon na Baranowicze, zdobywa je, nast\u0119pnie przez miesi\u0105c os\u0142ania i 18 maja wyrusza do Lidy, gdzie odpoczywa.<\/p>\n
W czerwcu oddzia\u0142 konno-pieszy majora D\u0105browskiego zosta\u0142 rozwi\u0105zany, a Dywizjon U\u0142an\u00f3w Wile\u0144skich przemianowano na 13. Pu\u0142k U\u0142an\u00f3w. Dow\u00f3dc\u0105 pu\u0142ku zosta\u0142 major W\u0142adys\u0142aw D\u0105browski, a jego zast\u0119pc\u0105 brat Jerzy. Do\u0142\u0105czaj\u0105 nowi ochotnicy i pu\u0142k otrzymuje konie, bro\u0144 i sprz\u0119t, co pozwala na sformowanie 4-tego szwadronu i szwadronu zapasowego, kt\u00f3re wyruszaj\u0105 do miejsca swego postoju w Grodnie.<\/p>\n
W lipcu 1919 roku pu\u0142k wykona\u0142 zagon na ty\u0142y oddzia\u0142\u00f3w sowieckich pod Mo\u0142odeczno i walcz\u0105c dalej osi\u0105gn\u0105\u0142 rzek\u0119 Berezyn\u0119. Zdoby\u0142 Borys\u00f3w i od 21 wrze\u015bnia zaj\u0105\u0142 odcinek frontu nad Berezyn\u0105. Nadal dzia\u0142a\u0142 w tym rejonie. W grudniu po uzupe\u0142nieniach liczy\u0142 oko\u0142o 900 szabel.<\/p>\n
15 stycznia 1920 roku Pu\u0142k przeniesiono do Wilna. Tam obj\u0105\u0142 go pu\u0142kownik Eugeniusz \u015al\u0105ski. Jedynie 4 szwadron pe\u0142ni\u0142 s\u0142u\u017cb\u0119 na granicy litewskiej. Reszta pu\u0142ku stacjonowa\u0142a w koszarach szkol\u0105c rekrut\u00f3w i m\u0142ode konie. W kwietniu ju\u017c ca\u0142y Pu\u0142k zosta\u0142 wyznaczony na obsad\u0119 odcinka linii demarkacyjnej z Litw\u0105.<\/p>\n
Kiedy w maju 1920 roku ruszy\u0142a ofensywa sowiecka 13. Pu\u0142k U\u0142an\u00f3w zosta\u0142 przetransportowany kolej\u0105 do grupy pu\u0142kownika Ma\u0142achowskiego i wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w kontrofensywie za Berezyn\u0119 i Aut\u0119 i do 4 lipca zajmowa\u0142 odcinek frontu w okolicach Dzisny. Nast\u0119puje zmiana dow\u00f3dcy. Pu\u0142k obejmuje podpu\u0142kownik M\u015bcis\u0142aw Butkiewicz. Pod naporem rozpocz\u0119tej w lipcu drugiej ofensywy ,,czerwonych\u201d Pu\u0142k cofn\u0105\u0142 si\u0119 w stra\u017cy tylnej 1. Armii Wojska Polskiego. Walki nad Niemnem, pod Sok\u00f3\u0142k\u0105 i w ci\u0119\u017ckiej bitwie 25 lipca pod Janowem 13. Pu\u0142k walczy\u0142 z korpusem konnym Gaja, ponosz\u0105c powa\u017cne straty od przewa\u017caj\u0105cych si\u0142 wroga. Potem dat\u0119 tej bitwy przyj\u0119to za dzie\u0144 \u015awi\u0119ta Pu\u0142kowego. Nadal cofaj\u0105c si\u0119 Pu\u0142k walczy pod Knyszynem, Osowcem, Tykocinem i nad Narwi\u0105. W sierpniu cz\u0119\u015b\u0107 Pu\u0142ku dzia\u0142a na ty\u0142ach wroga pod Wyszogradem, P\u0142ockiem, Ciechanowcem, Ostro\u0142\u0119k\u0105 i Kolnem. Od 16 sierpnia Pu\u0142k w ca\u0142o\u015bci pod\u0105\u017ca za cofaj\u0105cym si\u0119 nieprzyjacielem i staje pod \u0141om\u017c\u0105 na parodniowy wypoczynek. Przeniesiony transportem kolejowym na wsch\u00f3d, od 28 wrze\u015bnia atakuje cofaj\u0105cego si\u0119 przeciwnika po bitwie nad Niemnem. W\u0142\u0105czony do brygady jazdy pu\u0142kownika Strzemie\u0144skiego, a wraz z ni\u0105 do o\u015bmiopu\u0142kowej grupy po\u015bcigowej pu\u0142kownika Nieniewskiego, 13. Pu\u0142k U\u0142an\u00f3w maszeruje w kierunku Mi\u0144ska w ci\u0105g\u0142ych starciach z wrogiem. 4 pa\u017adziernika ci\u0119\u017cka przegrana bitwa pod Kojdanowem i nast\u0119pnie udzia\u0142 w walkach o Mi\u0144sk. Potem zgodnie z rozkazem Marsza\u0142ka Pi\u0142sudskiego 13. Pu\u0142k U\u0142an\u00f3w maszeruje na p\u00f3\u0142noc, aby do\u0142\u0105czy\u0107 do 3. Dywizji Piechoty Legion\u00f3w.<\/p>\n
17 pa\u017adziernika 1920 roku pu\u0142k przechodzi na teren Litwy \u015arodkowej i nast\u0119pnego dnia, kiedy zostaje podpisane zawieszenie broni z Rosj\u0105 sowieck\u0105, podporz\u0105dkowuje si\u0119 rozkazom genera\u0142a Lucjana \u017beligowskiego, kt\u00f3ry podj\u0105\u0142 dzia\u0142ania przeciwko Litwie Kowie\u0144skiej w obronie polskich ziem kresowych, w ramach wojsk Litwy \u015arodkowej. 13 Pu\u0142k sk\u0142ada\u0142 si\u0119 pierwotnie z samych ochotnik\u00f3w z teren\u00f3w Wile\u0144szczyzny, st\u0105d decyzja walki o przysz\u0142o\u015b\u0107 swojej ojcowizny.<\/p>\n
W okresie wzgl\u0119dnego zastoju w dzia\u0142aniach z 13. Pu\u0142ku U\u0142an\u00f3w i Pu\u0142ku U\u0142an\u00f3w Grodzie\u0144skich utworzono brygad\u0119 jazdy. 17 listopada brygada przedosta\u0142a si\u0119 pod Giedrojciami na ty\u0142y Litwin\u00f3w i ruszy\u0142a w kierunku Kiejdan, walcz\u0105c z oddzia\u0142ami piechoty. Cztery dni p\u00f3\u017aniej po zniszczeniu tor\u00f3w kolejowych, pu\u0142ki brygady rozpocz\u0119\u0142y odwr\u00f3t w trudnych warunkach rozpoczynaj\u0105cej si\u0119 zimy, niepokojone przez grupy partyzant\u00f3w litewskich.<\/p>\n
W ci\u0105g\u0142ych starciach, niszcz\u0105c mosty, Pu\u0142k zadaje straty Litwinom i 24 listopada 1920 roku dochodzi do linii polskiej piechoty w okolicach \u015awi\u0119cian, ju\u017c po zawieszeniu broni, mimo tego maj\u0105c przeciwko sobie prawie ca\u0142\u0105 armi\u0119 Litwy Kowie\u0144skiej.<\/p>\n
Podczas dwuletnich dzia\u0142a\u0144 bojowych w 13. Pu\u0142ku U\u0142an\u00f3w Wile\u0144skich poleg\u0142o i zmar\u0142o z ran 7 oficer\u00f3w i 56 szeregowych. Odznaczonych zosta\u0142o Srebrnym Krzy\u017cem Orderu Wojennego Virtuti Militari V klasy 50 \u017co\u0142nierzy Pu\u0142ku, w tym 10 po\u015bmiertnie oraz Krzy\u017cem Walecznych 179 (dwukrotnie 6, trzykrotnie 2, czterokrotnie 1). Krzy\u017cem Zas\u0142ugi Wojsk Litwy \u015arodkowej odznaczonych zosta\u0142o 53 \u017co\u0142nierzy 13. Pu\u0142ku.<\/p>\n
W walkach z wojskami sowieckimi pu\u0142k zdoby\u0142 6 dzia\u0142, 40 k.m., ponad tysi\u0105c je\u0144c\u00f3w, oko\u0142o 400 koni oraz wiele innego sprz\u0119tu wojennego. Natomiast podczas kr\u00f3tkotrwa\u0142ych dzia\u0142a\u0144 przeciwko Litwinom, zdobyto kilka karabin\u00f3w maszynowych, ponad dwustu je\u0144c\u00f3w w tym genera\u0142a i wiele sprz\u0119tu wojennego.<\/p>\n
Autor tekstu: Les\u0142aw Kukawski<\/strong><\/p>\n POD ZAK\u0141ADKA KAMPANIE, BITWY 1918-1920<\/strong><\/p>\n KAMPANIE, BITWY, DZIA\u0141ANIA BOJOWE 1918-1920 ROKU<\/strong><\/p>\n 27.12.1918 r. \u2013 5.01.1918 r. \u2013 Okres samoobrony Wilna. Od 6.01.1919 r. Pu\u0142k walczy, jako oddzia\u0142 partyzancki majora W\u0142adys\u0142awa Dombrowskiego. Przebija si\u0119 z rejonu miasta Waka na po\u0142udnie. 16.01.1919 Pierwsze walki pod Wasiliszkami. 25.01.1919 r. pu\u0142k przekracza Niemen pod Orl\u0105.<\/p>\n 27.01.1919 r. –\u00a0 Zdobycie miasta Jeziornica \u2013 60 je\u0144c\u00f3w i 2 k.m.<\/p>\n 28.01.1919 r. – Zdobycie miasta Mie\u017cewicze \u2013 50 je\u0144c\u00f3w i bro\u0144 r\u0119czna<\/p>\n 29.01.1919 r. \u2013 Zdobycie miasta Ro\u017cany \u2013 30 je\u0144c\u00f3w i 1 k.m.<\/p>\n 05.02.1919 r. \u2013 Zdobycie st. kol. Linowo(Ukrai\u0144cy) \u2013 du\u017ce sk\u0142ady materia\u0142\u00f3w wojsk.<\/p>\n 08.02.1919 r. \u2013 Zdobycie st. kol. \u017babinka.<\/p>\n 09.021919 r. \u2013 Pierwsze spotkanie z 2 i 3 Pu\u0142kiem U\u0142an\u00f3w pod Brze\u015bciem Litewskim.<\/p>\n 09.02.1919 r. \u2013 Walki z Niemcami w Brze\u015bciu Litewskim; zaj\u0119cie miasta. Zdobyto: 30 je\u0144c\u00f3w, tabory, 2 samochody, 4 dzia\u0142a, 3 karabiny maszynowe, bro\u0144 r\u0119czn\u0105.<\/p>\n 13.02.1919 r. \u2013 Przegl\u0105d Pu\u0142ku przez genera\u0142a Listowskiego.<\/p>\n 25.02.1919 r. \u2013 Pu\u0142k bierze do niewoli czerwony ,,Szwadron Mazowiecki\u201d \u2013 90 je\u0144c\u00f3w z ko\u0144mi, 3 karabiny maszynowe. Dalsze walki w grupie genera\u0142a Listowskiego : zdobycie Janowa, A\u0144ska, Dereczyna, Bitenia, Swojatycz i Baranowicz. W okresie 23.05.1919 r. 24.06.1919 r. odpoczynek w rejonie Lida i reorganizacja, uzupe\u0142nienie broni i koni. 24.06.1919 r. \u2013 Pu\u0142k przekracza lini\u0119 okop\u00f3w z wojny \u015bwiatowej w rejonie Bakszty.<\/p>\n 27.06.1919 r. \u2013 Zagon na Mo\u0142odeczno oraz zdobycie Radoszkowicz \u2013 160 je\u0144c\u00f3w, 2 dzia\u0142a. W ofensywie na Mi\u0144sk Litewski pu\u0142k zdobywa Pierszaje, Wo\u0142o\u017cyn, Wolm\u0119, Rak\u00f3w, Oziory<\/p>\n i Bohdan\u00f3w.<\/p>\n 14.08.1919 r. \u2013 Przemarsz przez zdobyty Mi\u0144sk Litewski.<\/p>\n 18.08.1919 r. \u2013 Zdobycie miasta Smolewicza i osi\u0105gni\u0119cie rzeki Berezyny.<\/p>\n 21.08.1919 r. \u2013 Zdobycie miasta Ziembina, miasta M\u015bci\u017c. Odej\u015bcie na odpoczynek do miasta \u0141ohojsk.<\/p>\n 04.09.1919 r. \u2013 Przekroczenie Berezyny oraz zagon na Cho\u0142opienicze i st. kol. Krupki.<\/p>\n 16\/17.10.1919 r. \u2013 Obrona w rejonie miasta Brody nad Berezyn\u0105 \u2013 65 je\u0144c\u00f3w, bro\u0144.<\/p>\n 10.11.1919 r. \u2013 15.01.1920 r. \u2013 Pu\u0142k trzyma lini\u0119 frontu d\u0142ugo\u015bci 40 km. Burowlane, Behomla, Zamosze, Wo\u0142cza.<\/p>\n 15.01.1920 r. \u2013 Pu\u0142k przechodzi do Wilna<\/p>\n Od 23.04.1920 r. \u2013 Na linii demarkacyjnej polsko-litewskiej w rejonie Poszyrwi\u0144cia.<\/p>\n 17.05.1920 r. \u2013 Pu\u0142k wraca do Wilna.<\/p>\n 28.06.1920 r. \u2013 Transportem kolejowym do miasta Ignalino.<\/p>\n 04.07.1920 r. \u2013 Ci\u0119\u017ckie walki w rejonie Bia\u0142e B\u0142ota nad rzek\u0105 Dzisn\u0105.<\/p>\n 05.-21.07.1920 r. \u2013 Pu\u0142k op\u00f3\u017ania odwr\u00f3t. Walki w rejonie Postawy, Twerecz, \u0141yntupy, \u0141awaryszki, Zuprany, Skidel, Grodno.<\/p>\n 21.07.1920 r. \u2013 Os\u0142ona przeprawy 10. Dywizj\u0119 Piechoty przez Niemen w rejonie Pieski. Przekroczenie Niemna.<\/p>\n 25.07.1920 r. \u2013 Pu\u0142k stacza ca\u0142odzienn\u0105 bitw\u0119 pod Janowem (k. Sok\u00f3\u0142ki). Kolejne szar\u017ce<\/p>\n i obrona piesza przeciwko 15. Dywizji Kawalerii bolszewickiej. Na dob\u0119 wstrzymuje post\u0119py korpusu kawalerii Gaja<\/p>\n 27.07.1920 r. \u2013 13.08.1920 r. \u2013 Walki pod Knyszynem, Osowcem, Tykocinem i n\/Narwi\u0105.<\/p>\n 14.08.1920 r. \u2013 Pu\u0142k osi\u0105ga rejon Zegrze \u2013 Jab\u0142onna.<\/p>\n Od 19.08.1920 r. \u2013 Po\u015bcig. Walki pod miasto Krzywow\u0142oki Wielkie i Ma\u0142e oraz miasto Myszyniec.<\/p>\n 25.08.-28.08.1920 r. \u2013 Post\u00f3j w rejonie \u0141om\u017cy, po czym transport kolejowy do miasto Sok\u00f3\u0142ka.<\/p>\n Od 29.08.1920 r. \u2013 Po\u015bcig w kierunku: Indura, \u0141unne, \u017bo\u0142udek, Bielica, Nowogr\u00f3dek, Szczara. Przekroczenie Niemna.<\/p>\n 4\/5.10.1920 r. \u2013 Walki w rejonie Kojdan\u00f3w.<\/p>\n 06.10.1920 r. \u2013 2 szwadrony pu\u0142ku osi\u0105gaj\u0105 dworzec kolejowy Mi\u0144sk Litewski.<\/p>\n 10.10.1920 r. \u2013 Przerwanie walk.<\/p>\n 17.10.1920 r. \u2013 Pu\u0142k wchodzi w sk\u0142ad wojsk Litwy \u015arodkowej.<\/p>\n 19.10.1920 r. – Pierwszy zagon na Szyrwinty. Wzi\u0119to do niewoli litewskiego genera\u0142 Nasibke wraz z jego sztabem, 80 szeregowc\u00f3w, 50 koni, radiostacj\u0119, samoch\u00f3d i tabor.<\/p>\n 27-29.10.1920 r. \u2013 Drugi zagon na Pozelw\u0119.<\/p>\n 17-24.11.1920 r. \u2013 Trzeci zagon na Pozelw\u0119-Kowarsk-Pogiry-Kiejdany. Zawieszenie broni mi\u0119dzy Litw\u0105 \u015arodkow\u0105 a Litw\u0105 Kowie\u0144sk\u0105. Wojska litewskie d\u0105\u017c\u0105 do otoczenia i likwidacji Wile\u0144skiej Brygady Kawalerii. Po ci\u0119\u017ckich walkach Brygada przebija pier\u015bcie\u0144 wojsk litewskich i osi\u0105ga miasto \u015awi\u0119ciany. Koniec walk.[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" [vc_row][vc_column][vc_column_text uncode_shortcode_id=”845415″] PU\u0141KU U\u0141AN\u00d3W WILE\u0143SKICHW LATACH 1918-1920 Pierwsze dni istnienia Pu\u0142ku to ,,wojna na dwa fronty\u201d \u2013 niepewna sytuacja w […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-103745","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/trzynasty.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/103745","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/trzynasty.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/trzynasty.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trzynasty.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/trzynasty.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=103745"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/trzynasty.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/103745\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":103747,"href":"https:\/\/trzynasty.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/103745\/revisions\/103747"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/trzynasty.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=103745"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}